Nghĩ mình khỏe vì không đau — nhưng cứ 2 người mang bệnh thì 1 người không hề biết
Huyết áp cao, tiểu đường, gan nhiễm mỡ, viêm gan B đều có thể không gây triệu chứng suốt nhiều năm. Vì sao "thấy khỏe" chưa chắc là khỏe, và 4 việc nên làm ngay để chủ động tầm soát sớm.
Nghĩ mình khỏe vì không đau — nhưng cứ 2 người mang bệnh thì 1 người không hề biết
Một anh chủ doanh nghiệp 46 tuổi ở Nha Trang đến Khỏe Plus chỉ để làm giấy khám sức khỏe đổi bằng lái. (Tình huống tổng hợp từ nhiều bệnh nhân, đã đổi chi tiết.) Anh cười: "20 năm nay tôi chưa đi viện lần nào. Không đau, không mệt, ăn được ngủ được."
Tôi không hỏi anh thấy thế nào. Tôi đo huyết áp: 158/96 mmHg. Đường huyết lúc đói: 7,8 mmol/L, làm thêm HbA1c: 6,8%, đã vào ngưỡng đái tháo đường. Siêu âm bụng: gan nhiễm mỡ. Xét nghiệm viêm gan B: dương tính, điều anh chưa từng biết.
Bốn phát hiện. Ở một người "chưa bao giờ ốm".
Anh không nói dối. Anh thật sự không thấy gì. Và đó chính là vấn đề.
Tôi gọi đây là nghịch lý KHỎE TRÊN CẢM GIÁC: ta dùng cảm giác để đo sức khỏe, trong khi những bệnh nguy hiểm nhất lại không gây cảm giác gì cho đến khi quá muộn. Xin kể anh chị 4 điều.
1. Những bệnh giết người nhiều nhất đều im lặng
Tăng huyết áp không đau. Đái tháo đường giai đoạn đầu không đau. Gan nhiễm mỡ, viêm gan B, polyp đại tràng đều không đau.
Theo Bộ Y tế, khoảng một nửa người mắc đái tháo đường không biết mình có bệnh. Với tăng huyết áp, khảo sát của Viện Tim mạch Việt Nam cũng cho thấy hơn một nửa người bệnh không biết mình bị.
Nghĩa là cứ 2 người đang mang bệnh, thì 1 người vẫn tin mình khỏe.
2. Người Việt đi khám để chữa cháy, không phải để phòng cháy
Chúng ta đi khám khi đau, khi sụt cân, khi ho mãi không khỏi. Nhưng khi triệu chứng xuất hiện, bệnh thường đã đi một chặng dài.
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 180.000 ca ung thư mới và hơn 120.000 người tử vong. Tức là cứ 3 người được chẩn đoán thì có 2 người mất trong cùng năm. Các bác sĩ ung bướu chỉ ra nguyên nhân chính: 50–80% bệnh nhân đến viện khi đã ở giai đoạn 3–4.
Ở nhiều nước phát triển, số ca ung thư vẫn tăng nhưng tỷ lệ tử vong giảm. Khác biệt không nằm ở thuốc. Khác biệt nằm ở thời điểm phát hiện.
3. "Không đi khám thì không có bệnh"
Tôi nghe câu này nhiều hơn anh chị nghĩ. Và cả những lý do khác: "bận lắm", "tốn tiền", "khám ra bệnh lại lo".
Nhưng không biết không làm bệnh biến mất. Nó chỉ lấy đi của anh chị quyền chọn lựa. Phát hiện sớm thường là một đơn thuốc, một thay đổi lối sống, một thủ thuật nhỏ. Phát hiện muộn là phẫu thuật lớn, hóa trị, nằm viện dài ngày, và chi phí gấp nhiều lần. Người trả giá không chỉ là anh chị, mà cả gia đình.
4. Tầm soát không phải để tìm bệnh, mà để tìm cơ hội
Đây là điều tôi muốn anh chị nhớ nhất.
Rất nhiều bệnh có một giai đoạn "trước khi thành bệnh": tiền đái tháo đường, polyp đại tràng trước khi hóa ác, tổn thương cổ tử cung trước khi thành ung thư, men gan tăng trước khi thành xơ gan. Ở giai đoạn này, bệnh thường có thể đảo ngược, cắt bỏ hoặc kiểm soát hoàn toàn.
Giai đoạn đó không có triệu chứng. Chỉ có con số trên tờ kết quả mới cho anh chị thấy nó.
Mỗi năm không khám là một năm cửa sổ ấy có thể khép lại mà anh chị không hay biết.
Việc làm trong 24 giờ tới (chưa cần đi viện)
Tự hỏi 4 câu:
- Lần cuối tôi đo huyết áp là khi nào? Con số là bao nhiêu?
- Tôi có biết đường huyết hoặc HbA1c của mình không?
- Tôi đã xét nghiệm viêm gan B chưa?
- Cha mẹ, anh chị em ruột có ai bị ung thư, đột quỵ, đái tháo đường trước 60 tuổi không?
Nếu có từ 2 câu trả lời "không biết" trở lên: đã đến lúc khám. Sau 40 tuổi, nên kiểm tra định kỳ mỗi năm một lần; sớm hơn nếu gia đình có tiền sử, thừa cân, hút thuốc hay uống rượu bia thường xuyên.
Còn anh chủ doanh nghiệp? Sau 6 tháng: huyết áp ổn định dưới 130/80, HbA1c về 6,1% nhờ thuốc, bỏ nước ngọt và đi bộ mỗi tối. Gan nhiễm mỡ giảm một độ. Viêm gan B thì không khỏi, tôi nói thẳng với anh như vậy. Nhưng giờ anh được siêu âm gan và xét nghiệm định kỳ, nếu có gì bất thường sẽ phát hiện từ khi còn nhỏ nhất. Anh bảo: "Hóa ra 20 năm qua tôi không khỏe, tôi chỉ chưa biết."
⚠️ Bài viết là giáo dục sức khỏe, không thay thế thăm khám. Gói tầm soát phù hợp phụ thuộc tuổi, giới, tiền sử bản thân và gia đình; hãy để bác sĩ tư vấn trước khi chọn.
Anh chị trả lời giúp tôi một câu thôi: LẦN CUỐI ANH CHỊ ĐO HUYẾT ÁP LÀ KHI NÀO? Tôi đọc hết từng bình luận.
📍 Địa chỉ: Lô 23A.04 Đường số 7, Đường số 2, KĐT Hà Quang 2, Phường Nam Nha Trang, Khánh Hoà
☎ Hotline: 0961 275 898
